Οι ανάγκες αλλά και η κουλτούρα του κάθε λαού, προσδιορίζουν και τα προϊόντα που κανείς μπορεί να αγοράσει στα πολυκαταστήματα.
Κάποια από αυτά διαθέτονται από πολυκαταστήματα μόνο στην Κίνα:
Σχεδόν το μισό ηφαίστειο στο νησί Φόγκο (δεξιά) έχει πέσει στον ωκεανό
(Φωτογραφία:
NASA
)
Ουάσινγκτον
Τα
αποτελέσματα της καταστροφής είναι ακόμα ορατά σε αυτό το
ηφαιστειογενές νησί του Πράσινου Ακρωτηρίου: η μία πλευρά του ηφαιστείου
λείπει, στη θέση της μόνο μια μεγάλη γεωλογική ουλή. Σε ένα άλλο νησί,
55 χιλιόμετρα μακριά, ογκόλιθοι των 700 τόνων δείχνουν να έχουν
μετακινηθεί μυστηριωδώς 200 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Τι συνδέει τα δύο νησιά; Μια κατολίσθηση βιβλικών διαστάσεων που σήκωσε
τσουνάμι 200 μέτρων, ένα από τα μεγαλύτερα στο γεωλογικό αρχείο,
προτείνει νέα μελέτη στη διαδικτυακή έκδοση του Science.
Η κατολίσθηση συνέβη πριν από 73.000 χρόνια στο νησί Φόγκο, έξω από τις
ακτές της Δυτικής Αφρικής, στην πραγματικότητα ένα ηφαίστειο που
ορθώνεται σήμερα σε ύψος 2.829 μέτρων και εκρήγνυται τακτικά, περίπου
κάθε 20 χρόνια.
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι, κάποια στιγμή στο μακρινό παρελθόν, ο μισός
ηφαιστειακός κώνος κατέρρευσε -τα πετρώματα από τα οποία αποτελούνταν
βρίσκονται σήμερα πεταμένα στο βυθό. Αυτό για το οποίο δεν ήταν βέβαιοι
οι γεωλόγοι είναι το εάν η πλαγιά κατέρρευσε ολόκληρη απότομα, ή αν
διαλύθηκε σταδιακά, σε μια σειρά μικρότερων κατολισθήσεων.
Η νέα έρευνα, την οποία υπογράφει διεθνής ομάδα ερευνητών, καταλήγει
στην εξήγηση ότι ολόκληρη η πλαγιά, περίπου 160 κυβικά χιλιόμετρα
βράχου, έπεσε με τη μία στη θάλασσα.
Οι μάρτυρες αυτού του καταστροφικού συμβάντος βρίσκονται ακόμα και
σήμερα στο Σαντιάγο, ένα άλλο νησί στο αρχιπέλαγος του Πράσινου
Ακρωτηρίου. Οι ερευνητές παραξενεύτηκαν από ογκόλιθους, ορισμένοι από
τους οποίους έχουν μέγεθος φορτηγού και βάρος 770 τόνους, οι οποίοι
βρίσκονται διάσπαρτοι μέσα στο νησί, ακόμα και σε υψόμετρο 200 μέτρων
και σε απόσταση 600 μέτρων από τις ακτές.
Οι ογκόλιθοι στο νησί Σαντιάγο διαφέρουν από τη γεωλογία του τοπίου (Πηγή: Ricardo Ramalho / University of Bristol)
Οι γιγάντιοι βράχοι μοιάζουν αταίριαστοι σε ένα τοπίο από φρέσκα
ηφαιστειακά πετρώματα, λένε οι ερευνητές. Μοιάζουν όμως με τους
ασβεστόλιθους και τους βασάλτες που βρίσκονται στην άκρη του νησιού.
Η μόνη ρεαλιστική εξήγηση που μπόρεσε να δώσει η ερευνητική ομάδα είναι
ότι οι ογκόλιθοι βρίσκονταν κάποτε στις απόκρημνες ακτές του νησιού και
μεταφέρθηκαν στο εσωτερικό του από κάποιο γιγάντιο τσουνάμι. Με βάση την
ενέργεια που θα απαιτούνταν για να συμβεί κάτι τέτοιο, οι ερευνητές
υπολογίζουν ότι το κύμα πρέπει να είχε τουλάχιστον 180 μέτρα ύψος και να
έφτασε σε υψόμετρο τουλάχιστον 200 μέτρων καθώς κατέκλυζε τα υψώματα
του Σαντιάγο.
Για να χρονολογήσουν το συμβάν, οι ερευνητές εξέτασαν τους ογκόλιθους
και μέτρησαν την περιεκτικότητα σε ήλιο-3, ένα ισότοπο του αερίου ήλιου
που παράγεται από την πρόσκρουση κοσμικών ακτίνων όταν ο βράχος είναι
εκτεθειμένος. Αυτό έδωσε μια ηλικία 73.000 ετών, εντός του ορίου των
ηλικιών που είχε δώσει μια προηγούμενη μελέτη για την κατολίσθηση ή τις
κατολισθήσεις, πριν από 65 έως 124 χιλιάδες χρόνια.
Ένα κύμα ύψους 180 μέτρων μπορεί να ακούγεται υπερβολικό, αν σκεφτεί
κανείς ότι τα τσουνάμι που σάρωσαν τον Ινδικό το 2004 και την Ιαπωνία το
2011 δεν ξεπερνούσαν τα 40 μέτρα.
Κι όμως, στο πρόσφατο παρελθόν έχουν καταγραφεί πολύ μεγαλύτερα κύματα.
Το ρεκόρ ανήκει στο συμβάν της 9ης Ιουλίου 1958, όταν ένας σεισμός έριξε
90 εκατομμύρια τόνους βράχου στον απομονωμένο κόλπο Λιτούγια της
Αλάσκας: το κύμα που έσκασε στην απέναντι πλαγιά έφτανε σε ύψος τον
απίστευτο αριθμό των 550 μέτρων.
Υπάρχει βέβαια μια σημαντική διαφορά: τα τσουνάμι της Αλάσκα και του
νησιού Φόγκο, ξεκίνησαν από τοπικές κατολισθήσεις, ουσιαστικά σημειακές
πηγές στον χάρτη. Αντίθετα, τα τσουνάμι του Ινδικού και της Ιαπωνίας
προκλήθηκαν από τη μετατόπιση του βυθού σε μήκος εκατοντάδων
χιλιομέτρων, και η καταστροφική ενέργειά τους έφτασε πολύ μακρύτερα.
Ενδεχόμενη νέα κατολίσθηση στο Φόγκο δεν θα είχε τόσο μεγάλες συνέπειες,
θα κατέστρεφε όμως και πάλι το απέναντι νησί του Σαντιάγο, με πληθυσμό
250.000 ανθρώπων.
Το ηφαίστειο του Φόγκο εξερράγη για τελευταία φορά πέρυσι, με αποτέλεσμα
να καταστραφούν κτήρια και να εκτοπιστούν 1.200 άνθρωποι.
Όπως σχολιάζει ο Ροκάρντο Ραμάλο, πρώτος συγγραφέας της μελέτης, «οι
κάτοικοι του Πράσινου Ακρωτηρίου έχουν σήμερα να ανησυχούν για το πώς θα
ξαναφτιάξουν τις ζωές τους μετά την τελευταία έκρηξη.
»Το Φόγκο όμως μπορεί να καταρρεύσει και πάλι, γι΄αυτό και πρέπει να επαγρυπνούμε».
"Υπάρχουν χιλιάδες αστεροειδείς, το να υπάρξει το όνομα ενός Έλληνα σε έναν, δεν είναι τόσο σπουδαίο", σχολίασε o Σταμάτης Κριμιζής την ξεχωριστή διάκριση που έλαβε από την Παγκόσμια Αστρονομική Ένωση να δοθεί το όνομά του σε έναν αστεροειδή, ως αναγνώριση για την τεράστια προσφορά του, εδώ και πολλές δεκαετίες, στην εξερεύνηση όλων των πλανητών του ηλιακού συστήματος.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Mega, ο καθηγητής Αστροφυσικής και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, που θεωρείται ο πρωτεργάτης των αποστολών στον Άρη, αναφέρεται στα πρόσφατες ανακοινώσεις της NASA για τον "κόκκινο" πλανήτη, όπου βρέθηκε να ρέει αλμυρό νερό. Ο ίδιος, άλλωστε, πήρε μέρος στη σπουδαία αυτή ανακάλυψη, κατασκευάζοντας στο εργαστήριό του ένα όργανο με το οποίο μπόρεσε να εξακριβωθεί τι είδους ορυκτά και άλατα υπάρχουν πάνω στον πλανήτη.
"Στην επιφάνεια του Άρη, παρά το γεγονός ότι η θερμοκρασία είναι συνήθως κάτω από το μηδέν, μπορεί να ρεύσει νερό ένεκα του γεγονότος ότι είναι ανακατεμένο με αυτά τα άλατα και ξέρουμε τώρα ότι υπάρχει νερό στο υπέδαφος οπωσδήποτε, το οποίο εμφανίζεται πότε πότε στην επιφάνεια και τρέχει μέχρι να εξατμιστεί" δηλώνει ο διακεκριμένος Έλληνας επιστήμονας στο Μega.
O Σταμάτης Κριμιζής όπως μεταδίδει το Mega, ξεκίνησε να ασχολείται με τη διαστημική επιστήμη όταν γνώρισε τον Τζέιμς Βαν Άλεν, τον κορυφαίο επιστήμονα που έμεινε στην ιστορία καθώς ανακάλυψε τις ζώνες ακτινοβολίας γύρω από τη Γη, οι οποίες μάλιστα πήραν και το όνομά του. Λέει για τη γνωριμία αυτή:
"Ήμουν μεταπτυχιακός φοιτητής και με κάλεσε μια μέρα και μου είπε 'να κατασκευάσεις έναν αισθητήρα, ο οποίος να μπορεί να ξεχωρίζει πρωτόνια από ηλεκτρόνια'. Κι εγώ βέβαια λέω 'μα δεν ξέρω πώς να το κάνω'. Μου λέει 'θα μάθεις'. Αυτός ήταν ο τρόπος διδασκαλίας του, σε έριχνε στη θάλασσα να δει αν μπορείς να κολυμπήσεις".
Το πείραμα του Κριμιζή πέτυχε και άρχισε να λειτουργεί ένα μήνα πριν γίνει η πρώτη εκτόξευση από την Αμερική προς τον Άρη, το Νοέμβριο του 1964. Από τότε μέχρι σήμερα, λέει ο καθηγητής, έχουν επιτευχθεί πολλά στη διαστημική επιστήμη.
"Πρώτη φορά που περάσαμε από τον Άρη -σημειώνει- ήμασταν νομίζω 9.000 χλμ. μακριά, τώρα έχουμε διαστημόπλοια τα οποία κυκλοφορούν στην επιφάνεια του Άρη, κάνουν γεωτρήσεις μετράνε τις λεπτομέρειες από τους βράχους (...). Κατά κάποιο τρόπο ξέρουμε περισσότερα από τη χαρτογράφηση του Άρη, απ' ό,τι ξέρουμε για τη Γη".
Επόμενη χρονιά ορόσημο για τον κορυφαίο Έλληνα επιστήμονα είναι η αποστολή στον Άρη το 2020, οπότε διαστημόπλoιο με εξελιγμένα όργανα αναμένεται για πρώτη φορά να σκάψει στο υπέδαφος του "κόκκινου" πλανήτη με στόχο να... αποκαλυφθούν τα μυστικά του.
Ενας από τους κατοίκους της Πομπηίας που πριν 1.935 χρόνια
μετατράπηκε σε άγαλμα από λάβα και γύψο μπαίνει στον αξονικό τομογράφο
για να μελετηθεί ο συνολικός τρόπος ζωής και θανάτου του
Νάπολη, Ιταλία
Μετά
την παραμονή τους μέσα στην τέφρα για 1.935 χρόνια, οι νεκροί της
αρχαίας ρωμαϊκής πόλης Πομπηίας αποκαλύπτουν τα μυστικά τους, σε μια
σειρά από αξονικές και μαγνητικές φωτογραφίες, που τράβηξαν οι
αρχαιολόγοι και οι συντηρητές των ευρημάτων.
Οι ιταλοί αρχαιολόγοι πέρασαν τον τελευταίο ενάμιση χρόνο μέσα στο
εργαστήριο, σκανάροντας και μελετώντας συνολικά 86 μουμιοποιημένους
κατοίκους.
Πριν από λίγες ημέρες ολοκληρώθηκε το έργο τους και οι επιστήμονες
έδωσαν στα ιταλικά ΜΜΕ λεπτομέρειες καθώς και φωτογραφίες των ευρημάτων
τους, οι οποίες είναι συγκλονιστικές.
Με αυτά τα νέα στοιχεία, οι αρχαιολόγοι ελπίζουν να αποκτήσουν γνώση
γύρω από τη γενικότερη κατάσταση της υγείας, τις διατροφικές συνήθειες
αλλά και τον συνολικό τρόπο ζωής (αλλά και του θανάτου) των πολιτών της
αρχαίας Πομπηίας.
Ανάμεσα στα θύματα της οργής του Βεζούβιου που αναλύθηκε από τον αξονικό
τομογράφο συγκαταλέγεται ένα μικρό αγοράκι, ηλικίας περίπου τεσσάρων
ετών.
Βρέθηκε πετρωμένο δίπλα σε δύο επίσης μουμιοποιημένα πτώματα, ένα ανδρικό και ένα γυναικείο -πιθανώς οι γονείς του.
Τα ρούχα του παιδιού είναι σχεδόν ευδιάκριτα μέσα από τον γύψο, ενώ τα
χείλη του είναι σφιγμένα, αποτέλεσμα του σοκ που προφανώς βίωσε εκείνες
τις στιγμές.
Άλλες αξονικές τομογραφίες απεικονίζουν τα κρανία των θυμάτων, μέχρι και τα δόντια στην πάνω και κάτω σιαγόνα κάποιων εξ αυτών.
Η ομάδα επιστημόνων επικεντρώθηκε στη στοματική υγιεινή και χάρη στη
χρήση του τομογράφου κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι κάτοικοι της
Πομπηίας ακολουθούσαν μια (μαντέψτε) σωστή διατροφή.
Όπως αναφέρει η ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera, τα πολύ καλά
διατηρημένα δόντια των κατοίκων της ρωμαϊκής πόλης οφείλονται στη σωστή
διατροφή τους, που περιλάμβανε ελάχιστη ζάχαρη και πολλά τρόφιμα πλούσια
σε φυτικές ίνες.
Ίσως το μόνο ελάττωμα που εντοπίστηκε είναι τα σημάδια έντονης τριβής,
καθώς με τα δόντια τους έκοβαν ή έσπαγαν αντικείμενα και τρόφιμα.
Επίσης διαπίστωσαν πως κάποιοι είχαν προβλήματα στα δόντια τους εξαιτίας
της υπερβολικής ποσότητας φθορίου στο νερό της ευρύτερης περιοχής.
Τα αποτελέσματα των ερευνών απέδειξαν επίσης πως πολλοί κάτοικοι της
Πομπηίας έφεραν θλαστικά τραύματα στο κεφάλι, αποτέλεσμα των ερειπίων
που έπεφταν πάνω τους από τον τεράστιο σεισμό που επακολούθησε της
έκρηξης.
«Σε πιάνει μια συγκίνηση μόνο και μόνο πιάνοντας και μεταφέροντας αυτά
τα γύψινα απομεινάρια. Παρόλο που μιλάμε για κάτι που συνέβη πριν
περίπου 2.000 χρόνια, δεν παύει να είναι το παιδί κάποιου ή μια νεαρή
μητέρα», τονίζει η Στεφανία Τζούντιτσε, συντηρήτρια αρχαιοτήτων του
Αρχαιολογικού Μουσείου της Νάπολι.
Τα ευρήματα της μελέτης θα χρησιμοποιηθούν για την επικείμενη έκθεση με
τίτλο Pompeii and Europe (Πομπηία και Ευρώπη) που θα διοργανωθεί στον
αρχαιολογικό χώρο της Πομπηίας.
Το χρονικό της καταστροφής
Το πρωινό της 24ης Αυγούστου του 79 μ.Χ. άρχισε να εκρήγνυται το
ηφαίστειο του Βεζούβιου που βρίσκεται κοντά στη Πομπηία και τη διπλανή
πόλη Χερκουλένιουμ.
Η Πομπηία, με πληθυσμό περίπου 20.000 κατοίκους, ήταν η πρώτη που
σκεπάστηκε από ένα τεράστιο κύμα από στάχτη -ηφαιστειακή τέφρα που
έφτανε σε ύψος ενός μέτρου.
Ύστερα από το σύννεφο της στάχτης, κατέκλυσε την πόλη μία καταιγίδα από
λάβα και ελαφρόπετρα, που την σκέπασαν σε ύψος τουλάχιστον τριών μέτρων.
Οι ηφαιστειολόγοι έχουν υπολογίσει πως η λάβα που κατέβαινε από τον
Βεζούβιο, κινήθηκε με ταχύτητα 160 χλμ/ωρα, καταβροχθίζοντας την
Πομπηία. Όσοι κάτοικοι βρέθηκαν στο δρόμο της κάηκαν σε θερμοκρασία
κοντά στους 250 βαθμούς Κελσίου.
Τέλος, μετά από περίπου 19 ώρες, ήρθε να σκεπάσει την πόλη ένα νέο
στρώμα από στάχτη και πέτρες, αφανίζοντας ολόκληρη την πόλη, αλλά και το
διπλανό Χερκουλένιουμ.
Η βροχή που ακολούθησε αναμίχτηκε με την στάχτη δημιουργώντας ένα είδος τσιμέντου που κάλυψε όλη την πόλη.
Δυο συγγραφείς εκείνης της εποχής που ήταν αυτόπτες μάρτυρες της έκρηξης, κατέγραψαν τα γεγονότα.
Ο Γάιος Πλίνιος ο Πρεσβύτερος ήταν ο ένας που -όπως γράφει- ως διοικητής
ρωμαϊκής γαλέρας, μετά την έκρηξη του ηφαιστείου προσπάθησε με πλοία να
πλησιάσει στην παραλιακή πόλη για να ερευνήσει το γεγονός, όμως τα
πλοία δεν κατάφεραν να αγκυροβολήσουν καθώς δέχονταν «επίθεση από
φλεγόμενους βράχους που εκτοξεύονταν από το βουνό». Πέθανε στις 25
Αυγούστου από τις δηλητηριώδεις αναθυμιάσεις. Ο δεύτερος συγγραφέας
είναι ο, τότε 17χρονος, Πλίνιος ο Νεώτερος, ανιψιός του Πρεσβύτερου που
αντίκρισε την έκρηξη του ηφαιστείου από μια γειτονική πόλη.
Είναι αδύνατο να υπολογιστεί ο ακριβής αριθμός των νεκρών, με τους επιστήμονες να τους υπολογίζουν κάπου μεταξύ 10-25.000.
Η Ουνέσκο έχει ανακηρύξει την αρχαία πόλη ως Μνημείο Παγκόσμιας
Πολιτιστικής Κληρονομιάς που επισκέπτονται σε ετήσια βάση πάνω από 2,5
εκατομμύρια άνθρωποι.
24 Αυγούστου ή 24 Οκτωβρίου;
Τέλος, να πούμε πως τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια διχογνωμία ανάμεσα
στους αρχαιολόγους ως το πότε ακριβώς έγινε η καταστροφή της Πομπηίας. Η
επικρατέστερη ημερομηνία είναι μεν η 24η Αυγούστου, αλλά μερικοί
υποστηρίζουν πως το πιο σωστό είναι η έκρηξη να συνέβη στις 24
Οκτωβρίου.
Μάλιστα, εδράζουν αυτήν τους την πεποίθηση στο ότι τα φρούτα που
βρέθηκαν μέσα στα καταστήματα της πόλης δεν ήταν καλοκαιρινά, αλλά
φθινοπωρινά, ενώ και τα δοχεία με κρασί είχαν κλειστεί και σφραγιστεί,
που παραδοσιακά στην αρχαία Ρώμη αυτό γινόταν τον μήνα Οκτώβριο.
Επίσης, κάποια από τα ενδύματα των κατοίκων που έχει φέρει στο φως η
έρευνα δεν είναι λεπτά, αλλά πιο χοντρά, που σημαίνει πως μάλλον είχε
«μπει» το πρώτο κρύο.
Πριν μερικά χρόνια κυκλοφόρησε στο Διαδίκτυο ένα εκπληκτικό βίντεο όπου,
με τη βοήθεια μιας τρισδιάστατης αναπαράστασης, οι αρχαιολόγοι από το
πανεπιστήμιο της Μελβούρνης έφεραν στο φως τι ακριβώς συνέβη κατά τις
τελευταίες ώρες της Πομπηίας.