SOS
εκπέμπει η επιστημονική κοινότητα για τον κίνδυνο να χτυπήσουν την Γη
τρεις αλλεπάλληλες ηλιακές εκρήξεις. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η
ηλιακή καταγίδα που σημειώθηκε την Τρίτη θα φτάσει στη Γη, την
Παρασκευή, 13 Ιουνίου, και ενδέχεται να δημιουργήσει πολλά προβλήματα
στον πλανήτη μας, όπως blackout στις τηλεπικοινωνίες. Τα ηλιακά
συμβάντα αποτυπώθηκαν σε βίντεο που έδωσε στη δημοσιότητα η NASA την
περασμένη Τρίτη και οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αύριο, Παρασκευή,
ίσως δημιουργηθούν αρκετά προβλήματα που θα επηρεάσουν την
καθημερινότητά μας. «Οι επιπτώσεις από αυτή τη δραστηριότητα που
σημειώθηκε την Τρίτη ήταν οι επικοινωνίες να επηρεαστούν κατά τη στιγμή
της έκρηξης», τόνισε σε σχετική ανακοίνωσή της η Εθνική Υπηρεσία
Ωκεανών και Ατμόσφαιρας της Αμερικής (NOAA). Οι
επιστήμονες τονίζουν πως μία τέτοια έκρηξη στον Ήλιο απελευθερώνει
τεράστιες ποσότητες ύλης και ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, με
αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, να απειλούνται τα συστήματα επικοινωνίας
υψηλής συχνότητας που χρησιμοποιούνται από μετεωρολογικούς σταθμούς,
χειριστές αεροπλάνων και διεθνείς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς που εκπέμπουν
σε βραχέα κύματα. Η NASA, δε, τονίζει ότι τα συστήματα GPS ενδέχεται
επίσης να επηρεαστούν. Ωστόσο, από την έκρηξη στον
Ήλιο δεν περνάει επιβλαβής ακτινοβολία μέσα από την ατμόσφαιρα της Γης
ούτε επηρεάζει σωματικά τον άνθρωπο στο έδαφος. Οι ηλιακές
εκρήξεις -που προκαλούνται από τη συσσώρευση μαγνητικής ενέργειας στην
ατμόσφαιρα του Hλίου- πιστεύεται ότι είναι από τα πιο ισχυρά φαινόμενα
του τρέχοντος ηλιακού κύκλου. Η NOAA έχει προειδοποιήσει για
«πιθανές συνεχιζόμενες εκρήξεις στον Ήλιο στο εγγύς μέλλον - μερικές από
τις οποίες θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο ισχυρές».
Αν
και ο αριθμός αυτός είναι σε απόλυτη τιμή μεγάλος, ο Γαλαξίας παραμένει
ένα αχανές σύνολο από άστρα, με τις αποστάσεις μεταξύ των συστημάτων με
μεγάλα BCI να είναι δυσθεώρητες.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς μιας διεθνούς ομάδας αστρονόμων, ο Γαλαξίας
μας μπορεί να φιλοξενεί 100 εκατομμύρια πλανήτες που έχουν τη
δυνατότητα συντήρησης σύνθετων μορφών ζωής.
Οι ερευνητές επισημαίνουν πως ο ορισμός «της σύνθετης ζωής» δε
συνεπάγεται νοήμονα όντα, αν και δεν το αποκλείουν, αλλά αντίθετα τη
ζωής πέρα από το μικροβιακό επίπεδο.
Στο πλαίσιο αυτό παρήγαγαν την πρώτη ποσοτική εκτίμηση για τον αριθμό
των κόσμων στο Γαλαξία στους οποίους θα μπορούσε να αναπτυχθεί η
«σύνθετη ζωή», με τη βοήθεια μιας νέας υπολογιστικής μεθόδου που
ανέπτυξαν, η οποία επεξεργάζεται δεδομένα από την παρατήρηση των 1000
περίπου εξωπλανητών που είναι γνωστοί μέχρι σήμερα.
Μέσω μίας μαθηματικής σχέσης στην οποία εισάγουν ως είσοδο στοιχεία από
το φυσικό περιβάλλον των εξωπλανητών (πυκνότητα, θερμοκρασία, χημεία,
απόσταση από το άστρο κτλ), οι αστρονόμοι εξήγαγαν ένα συντελεστή που
ονομάζουν Δείκτη Βιολογικής Περιπλοκότητας (Biological Complexity Index
-BCI).
Ο υπολογισμός αυτός έδειξε πως 1-2% των εξωπλανητών είχε ένα BCI
μεγαλύτερο συγκριτικά με αυτό της Ευρώπης, του δορυφόρου του Δία που
πιστεύεται πως συντηρεί έναν υπόγειο ωκεανό στον οποίο θα μπορούσε να
αναπτυχθεί ζωή.
Με περίπου 10 δισεκατομμύρια άστρα στο Γαλαξία που περιβάλλονται από
πλανήτες, αυτή η μέθοδος οδηγεί στην εκτίμηση των 100 εκατομμύρια κόσμων
κατά ελάχιστη τιμή, που θα μπορούσαν δυνητικά να αναπτύξουν σύνθετη
ζωή.
Αν και ο αριθμός αυτός είναι σε απόλυτη τιμή μεγάλος, ο Γαλαξίας
παραμένει ένα αχανές σύνολο από άστρα, με τις αποστάσεις μεταξύ των
συστημάτων με μεγάλα BCI να είναι δυσθεώρητες.
Για παράδειγμα, ένα από τα πιο κοντινά συστήματα στο Ηλιακό Σύστημα που
είναι από τα πιο υποσχόμενα όσον αφορά στο ενδεχόμενο ανάπτυξης ζωής, το
Gliese 581 με δύο πλανήτες που κατά τα φαινόμενα μπορούν να συντηρήσουν
βιόσφαιρες, απέχει από τη Γη 20 έτη φωτός (περίπου 200 τρισεκατομμύρια
χιλιόμετρα), τα οποία με τη σημερινή μας τεχνολογία θα χρειαζόμασταν
εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια για να διανύσουμε.
«Φαίνεται αρκετά απίθανο να είμαστε μόνοι μας», αναφέρουν οι ερευνητές.
«Είμαστε όμως τόσο μακριά από οποιαδήποτε ζωή με τη δική μας
πολυπλοκότητα, όπου μία συνάντηση με ξένες μορφές ζωής είναι σχετικά
απίθανη στο προβλέψιμο μέλλον», καταλήγουν.
Η μελέτη δημοσιεύεται στο περιοδικό Challenges.
Αστρονόμοι στις ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι ανακάλυψαν για πρώτη φορά ένα νέο
τύπο πολύ βαρύ εξωπλανήτη, που ονόμασαν μεγα-Γη. Πρόκειται για έναν
βραχώδη κόσμο, εκτός του ηλιακού μας συστήματος, σε απόσταση 560 ετών
φωτός, ο οποίος ζυγίζει 17 φορές περισσότερο από τη Γη και έχει διάμετρο
2,3 φορές μεγαλύτερη.
Οι ερευνητές του Κέντρου Αστροφυσικής Χάρβαρντ-Σμιθσόνιαν, με
επικεφαλής τον Ξαβιέ Ντιμίσκ, που έκαναν τη σχετική ανακοίνωση σε
συνέντευξη Τύπου στην Αμερικανική Αστρονομική Εταιρεία, δήλωσαν ότι ο
εξωπλανήτης είναι ο Κέπλερ-10c, ο οποίος κάθε 45 μέρες (το έτος του)
διαγράφει μια πλήρη τροχιά γύρω από το άστρο του, που μοιάζει με τον
Ήλιο μας και βρίσκεται στον αστερισμό του Δράκοντα.
Στο ίδιο
σύστημα βρίσκεται και ένας άλλος μικρότερος και πολύ γρήγορος
εξωπλανήτης, ο Κέπλερ-10b, ένας καυτός κόσμος λάβας, με μάζα τριπλάσια
από τη Γη και με διάρκεια έτους μόλις 20 ωρών.
Έως τώρα οι
επιστήμονες πίστευαν ότι δεν ήταν δυνατό να υπάρχει ένας τόσο βαρύς
βραχώδης πλανήτης, παρά μόνο αέριοι γίγαντες όπως ο Δίας. Παρόλα αυτά, ο
Κέπλερ-10c είναι απολύτως στερεός και πολύ μεγαλύτερος από εξωπλανήτες
στους οποίους έχει δοθεί ο χαρακτηρισμός σούπερ-Γη - γι' αυτό ακριβώς
ονομάστηκε μεγα-Γη.
Ο ιδιαίτερος εξωπλανήτης εντοπίστηκε αρχικά από το διαστημικό
τηλεσκόπιο «Κέπλερ», το οποίο όμως δεν ήταν σε θέση να διακρίνει αν
επρόκειτο για βραχώδη ή αέριο πλανήτη. Τελικά, κάνοντας νέες
παρατηρήσεις με το Εθνικό Τηλεσκόπιο «Γαλιλαίος» στα Κανάρια Νησιά, οι
αστρονόμοι κατάφεραν να διαπιστώσουν ότι ο Κέπλερ-10c έχει στερεή
σύνθεση και βάρος 17 φορές μεγαλύτερο από της Γης - πολύ μεγαλύτερο από
το αναμενόμενο.
Επίσης, ο πλανήτης εκτιμάται ότι δεν έχει χάσει στο διάστημα την
ατμόσφαιρά του, ακριβώς επειδή ασκεί μεγάλη βαρύτητα πάνω της και τη
συγκρατεί. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι είναι θέμα χρόνου να βρουν και
άλλες μεγα-Γαίες.
«Εκπλαγήκαμε πολύ, όταν συνειδητοποιήσαμε τι είχαμε βρει», δήλωσε ο
Ντιμίσκ. «Πρόκειται για έναν πραγματικό γήινου τύπου Γκοτζίλα! Αντίθετα
όμως με το τέρας της ταινίας, έχει θετικές συνέπειες για τη ζωή»,
πρόσθεσε ο αστρονόμος Ντίμιταρ Σασέλοφ.
Με δεδομένο ότι το
σύστημα πλανητών του άστρου Κέπλερ-10 έχει υπερδιπλάσια ηλικία από το
δικό μας ηλιακό σύστημα, γύρω στα 11 δισεκατομμύρια χρόνια, δηλαδή
σχηματίστηκε μόνο τρία δισεκατομμύρια χρόνια μετά την αρχική «Μεγάλη
Έκρηξη» (Μπιγκ Μπανγκ), αυτό σημαίνει ότι βραχώδεις κόσμοι, δυνητικά
φιλόξενοι για τη ζωή, όπως τουλάχιστον την ξέρουμε στη Γη, σχηματίστηκαν
πολύ νωρίτερα απ' ό,τι πίστευαν οι αστρονόμοι.
Και όσο
νωρίτερα σχηματίστηκε ένας πλανήτης σαν τη Γη τόσο περισσότερο χρόνο θα
είχε στη διάθεσή της πιθανώς η ζωή για να εξελιχτεί πάνω του. Ακριβώς
γι' αυτό, βραχώδεις πλανήτες αυτού του είδους, γύρω από αρχαία άστρα,
είναι κατ' εξοχήν υποψήφιοι για την αναζήτηση ζωής (γιατί όχι και με
νοημοσύνη, όπως επιμένουν μερικοί επιστήμονες).
Παραμένουν αναπάντητα, παρά την επιστημονική πρόοδο.
Το 1970 οι γεωλόγοι έβαζαν τις τελευταίες «πινελιές» στο μοντέλο που
εξηγούσε τη δράση των τεκτονικών πλακών στην επιφάνεια της Γης.
Από τότε έχουν περάσει περισσότερα από 40 χρόνια, ωστόσο πολλά αινίγματα γύρω από τον πλανήτη μας παραμένουν αναπάντητα.
Για παράδειγμα, πώς γίνεται δεκάδες διαστημόπλοια να έχουν
χαρτογραφήσει την επιφάνεια του Άρη με μεγαλύτερη ακρίβεια από ό,τι τα
βάθη των ωκεανών της Γης; Δείτε παρακάτω μερικά από τα μεγαλύτερα άλυτα μυστήρια του πλανήτη μας, όπως παρουσιάστηκαν σε δημοσίευμα του Fox News.
1. Το νερό στον πλανήτη Γη
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η Γη πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια
ήταν ένας ξερός «βράχος». Από πού λοιπόν προέκυψε η πιο διαδεδομένη
χημική ένωση που υπάρχει στον πλανήτη μας; Η γνωστή σε όλους μας –ακόμη
και σε εκείνους που δεν ήταν καλοί στη χημεία: H2O ή με απλά λόγια... το
νερό;
Ίσως –αναφέρει το δημοσίευμα- η Γη σφυροκοπήθηκε από παγωμένους
αστεροειδείς και «γέμισε» τους ταμιευτήρες νερού της κατά τη διάρκεια
της περιόδου, που ονομάζεται Τελευταίος Βαρύς Βομβαρδισμός (Late Heavy
Bombardment).
Ωστόσο, οι απαρχές της ύπαρξης νερού στη Γη εξακολουθούν να καλύπτονται από μυστήριο...
2. Τι υπάρχει στον πυρήνα της Γης;
Η ιστορία του πυρήνα της Γης έχει γοητεύσει επιστήμονες και
λογοτέχνες. Για ένα μικρό χρονικό διάστημα, το μυστήριο γύρω από τη
σύνθεση του απρόσιτου πυρήνα της Γης είχε λυθεί. Αυτό συνέβη τη δεκαετία
του 1940.
Έχοντας ως βάση τους μετεωρίτες, οι επιστήμονες εκτίμησαν την αρχική
ισορροπία των βασικών μετάλλων του πλανήτη και σημείωσαν ποια έλειπαν. Η
απουσία σιδήρου και νικελίου από το φλοιό της Γης τους έκανε να
υποθέτουν ότι τα στοιχεία αυτά θα πρέπει να βρίσκονταν στον πυρήνα της.
Όμως μετρήσεις βαρύτητας που έγιναν τη δεκαετία του 1950 αποκάλυψαν ότι
αυτές οι εκτιμήσεις ήταν λανθασμένες. Ο πυρήνας ήταν πολύ ελαφρύς,
προσθέτει το δημοσίευμα.
Σήμερα, οι ερευνητές εξακολουθούν να προσπαθούν να μαντέψουν ποια
στοιχεία «ευθύνονται» για την έλλειψη πυκνότητας κάτω από τα πόδια μας.
Τους προβληματίζουν ακόμη, οι περιοδικές ανατροπές στο μαγνητικό πεδίο
της Γης, το οποίο δημιουργείται με τη ροή υγρού σιδήρου στον εξωτερικό
της πυρήνα.
3. Πώς βρέθηκε το φεγγάρι στη «θέση» του;
Μήπως το φεγγάρι δημιουργήθηκε από μια τιτάνια σύγκρουση μεταξύ της Γης και ενός πρωτοπλανήτη σαν τον Άρη; Δεν υπάρχει γενική συναίνεση γι' αυτή τη θεωρία της γιγαντιαίας κρούσης, γιατί κάποιες λεπτομέρειες δεν ταιριάζουν.
Για παράδειγμα, η χημική σύνθεση των δύο ουράνιων σωμάτων ταιριάζει
τόσο πολύ, που κάνει τους ειδικούς να πιστεύουν ότι το φεγγάρι θα πρέπει
να «γεννήθηκε» από τη Γη και όχι από κάποιο άλλο σώμα που συγκρούστηκε
με αυτήν. Όμως, άλλες θεωρίες υποστηρίζουν ότι η νεαρή, περιστρεφόμενη
Γη θα μπορούσε να «πετάξει» μακριά ένα λιωμένο πέτρωμα κατά την
πρόσκρουση από το οποίο σχηματίστηκε ένα χημικά παρόμοιο φεγγάρι.
4. Από πού προήλθε η ζωή;
Η ζωή «γεννήθηκε» στη Γη ή μήπως πυροδοτήθηκε στο διαστρικό διάστημα και μεταφέρθηκε εδώ με μετεωρίτες;
Τα πιο βασικά συστατικά της ζωής, όπως τα αμινοξέα και οι βιταμίνες,
έχουν βρεθεί σε κόκκους πάγου μέσα αστεροειδείς και στα πιο ακραία
περιβάλλοντα στη Γη.
Το να καταφέρουν οι ειδικοί να βρουν πώς αυτά τα στοιχεία
συνδυάστηκαν για να δημιουργηθεί η πρώτη μορφή ζωής, παραμένει μία από
τις μεγαλύτερες προκλήσεις της βιολογίας.
5. Από πού προήλθε όλο το οξυγόνο;
Οφείλουμε την ύπαρξή μας στα κυανοβακτήρια, τα μικροσκοπικά πλάσματα
που βοήθησαν στη ριζική αλλαγή της ατμόσφαιρας της Γης. Αυτά παρήγαγαν
ως απόβλητο το οξυγόνο, «γεμίζοντας» τον ουρανό για πρώτη φορά, πριν από
2,4 δισεκατομμύρια χρόνια.
Ωστόσο, πετρώματα αποκαλύπτουν πως τα επίπεδα οξυγόνου
ανεβοκατέβαιναν, σαν ένα τρενάκι του λούνα παρκ για 3 δισεκατομμύρια
χρόνια, μέχρι που σταθεροποιήθηκαν γύρω από την Κάμβρια περίοδο, πριν
από περίπου 541 εκατομμύρια χρόνια.
Αυτό οφειλόταν σε βακτήρια ή σε κάποιο άλλο παράγοντα; Η κατανόηση
της μετάβασης σε μια πλούσια σε οξυγόνο η Γη, είναι ένας βασικός
παράγοντας για την αποκωδικοποίηση της ιστορίας της ζωής επάνω στον
πλανήτη μας.
6. Τι προκάλεσε την Κάμβρια έκρηξη;
Η εμφάνιση περίπλοκης μορφής ζωής κατά την Κάμβρια περίοδο, μετά από 4
δισεκατομμύρια χρόνια ιστορίας της Γης, σηματοδοτεί ένα σημαντικό
σημείο καμπής, υποστηρίζει η γεωλόγος στο πανεπιστήμιο της Μινεσότα
Donna Whitney.
Ξαφνικά υπήρξαν ζώα με εγκεφάλους και αιμοφόρα αγγεία, μάτια, καρδιά
κ.τ.λ. τα οποία εξελίσσονταν πολύ πιο γρήγορα, απ' ό,τι σε οποιαδήποτε
άλλη γνωστή σήμερα, πλανητική εποχή.
Πολλοί το αποδίδουν σε μια άνοδο στα επίπεδα του οξυγόνου, λίγο πριν
αυτήν την έκρηξη ζωής της Κάμβριας περιόδου, ωστόσο κι άλλοι παράγοντες
θα μπορούσαν να εξηγούν τη μυστηριώδη εμφάνιση ζώων.
7. Θα μπορέσουμε ποτέ να προβλέψουμε ένα σεισμό;
Στην καλύτερη περίπτωση, τα στατιστικά μοντέλα ίσως να μπορέσουν να
προβλέψουν τη μελλοντική πιθανότητα ενός σεισμού, όπως οι μετεωρολόγοι
προβλέπουν τις καιρικές συνθήκες.
Οι άνθρωποι δεν έχουν σταματήσει να προσπαθούν να προβλέψουν πότε θα
χτυπήσει ξανά ο Εγκέλαδος, «χωρίς επιτυχία μέχρι τώρα», σημειώνει ο
αρθρογράφος.
Το μεγαλύτερο πείραμα που έγινε πριν από 12 χρόνια -όταν οι γεωλόγοι
προέβλεψαν ότι το 1994 θα γινόταν σεισμός στην περιοχή Parkfield της
Καλιφόρνια- δεν ήταν επιτυχές. Ο σεισμός έγινε δέκα χρόνια μετά, το
2004.
Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γεωλόγοι, είναι
ότι ακόμη δεν έχουν κατανοήσει τι είναι αυτό που ξεκινά και σταματά ένα
σεισμό.
Ωστόσο, έχει υπάρξει πρόοδος στην πρόβλεψη των μετασεισμών και των
ανθρωπογενών σεισμών, όπως αυτοί που συνδέονται με τα φρεάτια ένεσης
λυμάτων (που χρησιμοποιούνται στο λεγόμενο fracking).