Δαιδαλώδης η διαδρομή από τον πίθηκο στον άνθρωπο

Από απόσταση θα νόμιζε κανείς ότι πρόκειται για άνθρωπο. Αν και είχε ύψος μόνο ενός μέτρου, με μακριά χέρια και μικρό κεφάλι, ωστόσο περπατούσε - αν και κάπως αδέξια - σε όρθια στάση, όπως εμείς, μόνη αυτή ανάμεσα στα θηλαστικά της εποχής της. Ήταν η Λούσι, ένας αυστραλοπίθηκος του Αφάρ, που έζησε πριν από 3,2 εκατομμύρια χρόνια και ένα από τα αρχαιότερα όντα που προηγήθηκαν στο εξελικτικό μονοπάτι, που οδήγησε στο είδος μας, τον άνθρωπο τον σοφό (homo sapiens).

Όταν ανακαλύφθηκε η Λούσι το 1974, τα χαρακτηριστικά όρθιας βάδισης ουσιαστικά τής εγγυούνταν μια θέση στο οικογενειακό δέντρο του ανθρώπινου γένους. Αν και οι επιστήμονες υποπτεύονταν ότι και άλλοι κλάδοι ανθρώπινων ειδών συνυπήρχαν πιο πρόσφατα μαζί με το δικό μας είδος (Νεάντερταλ κ.λπ.), η πρώιμη εξέλιξη του ανθρώπου φαινόταν απλή υπόθεση, με τη Λούσι και άλλα αρχαία δίποδα που ανακαλύφθηκαν να σχηματίζουν μια γενεαλογική αλυσίδα. Οι ανακαλύψεις φαινόταν να επιβεβαιώνουν την αντίληψη ότι η ανθρώπινη εξέλιξη ήταν γραμμική, μια «πορεία προς την πρόοδο», από κάποιον πίθηκο που έμοιαζε με χιμπατζή και βάδιζε με τις γροθιές του, μέχρι τον άνθρωπο που τρέχει στα δύο πόδια. Αυτό το θεωρητικό σχήμα κυριάρχησε στην παλαιοανθρωπολογία ολόκληρο τον 20ό αιώνα. Ωστόσο, όσο οι ερευνητές ψάχνουν όλο και πιο μακριά στο παρελθόν, η καταγωγή μας αποδεικνύεται πολύ πιο πολύπλοκη απ' ό,τι προδιαθέτει αυτή η απλουστευτική εικόνα.

Δύο πρόσφατες ανακαλύψεις βαθαίνουν καθοριστικά την επιστημονική γνώση για την εμφάνιση του ανθρώπου: Η μία είναι ένας απίστευτα πλήρης σκελετός ηλικίας 4,4 εκατομμυρίων ετών (αρδιπίθηκος ράμιντους) και η άλλη μερικά οστάρια από πέλμα, ηλικίας 3,4 εκατομμυρίων ετών (είδος του Μπουρτέλ). Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι προήλθαμε από ένα περίπλοκο γενεαλογικό δέντρο ανθρωποειδών και ότι το φαινομενικά ανθρώπινο σήμα κατατεθέν του όρθιου βαδίσματος, ίσως εμφανίστηκε εξελικτικά περισσότερες από μία φορές και με περισσότερους από έναν τρόπους, ακόμα και σε ζώα που δεν ήταν μεταξύ των άμεσων προγόνων μας. Εξαιτίας αυτών των ευρημάτων, οι επιστήμονες τώρα επανεξετάζουν ποια χαρακτηριστικά σηματοδοτούν ένα είδος ως άμεσο πρόγονο του ανθρώπου, ποιος ήταν ο ρυθμός εξέλιξης του ανθρώπινου γένους κι αν θα μπορέσουμε ποτέ με βεβαιότητα να προσδιορίσουμε τον τελευταίο κοινό πρόγονο του ανθρώπου και του χιμπατζή. Ο τελευταίος κοινός πρόγονος μάλλον δεν είναι κάποιο άτομο ενός είδους, αλλά ένας πληθυσμός, από τον οποίο προέκυψαν πρόγονοι κλάδων που εξέλιπαν και κλάδων που τελικά οδήγησαν ένας απ' αυτούς στον άνθρωπο κι ένας άλλος στο χιμπατζή.

Τα απολιθώματα αποκαλύπτουν ακόμα ότι δεν είναι μόνο τα είδη της γενεαλογικής γραμμής του ανθρώπου που υπέστησαν εντυπωσιακές εξελικτικές προσαρμογές κατά τη διάρκεια των τελευταίων εκατομμυρίων ετών. Η γενεαλογική γραμμή των χιμπατζήδων δείχνει, επίσης, μεγάλες αλλαγές την ίδια περίοδο, κατά τρόπο που τα ζώα να γίνονται πιο ικανά για τη ζωή πάνω στα δέντρα. Αυτή η ανακάλυψη ίσως οδηγήσει στην οριστική απόρριψη της αντίληψης ότι οι χιμπατζήδες αποτελούν πρότυπο για το πώς έμοιαζαν οι πίθηκοι πρόγονοι του ανθρώπου.

Το 1884, όταν η παλαιοανθρωπολογία έκανε τα πρώτα της βήματα και η νεαρή δαρβινική θεωρία που υποδείκνυε την προέλευση του ανθρώπου από τον πίθηκο λοιδορούνταν, ένας από τους θεμελιωτές της μαρξιστικής κοσμοθεωρίας, ο Φ. Ένγκελς, αναφερόμενος στην κατώτερη βαθμίδα της άγριας κατάστασης του ανθρώπου, έγραφε στο μνημειώδες έργο του «Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους»: «Οι άνθρωποι έμεναν ακόμα στους αρχικούς τους τόπους διαμονής στα τροπικά ή υποτροπικά δάση. Ζούσαν εν μέρει τουλάχιστον πάνω στα δέντρα. Μόνον έτσι μπορεί να εξηγηθεί ότι σώθηκαν από τα μεγάλα θηρία. Σαν τροφή τους χρησίμευαν φρούτα, καρύδια, ρίζες... Μια και παραδεχτήκαμε την καταγωγή του ανθρώπου από το ζωικό βασίλειο, πρέπει απαραίτητα να παραδεχτούμε αυτή τη μεταβατική περίοδο».

Τα νέα ευρήματα και η προσαρμογή του προτύπου για την εξέλιξη που οδήγησε στον άνθρωπο χρησιμοποιούνται από τους δημιουργιστές για να σπείρουν αμφιβολίες, με στόχο τελικά την απόρριψη της επιστημονικής αντίληψης για την προέλευση του ανθρώπου και γενικότερα της εξέλιξης των ειδών και την αντικατάστασή της από τις θεολογικές μυθοπλασίες, περί στιγμιαίας δημιουργίας του ανθρώπου, πριν 10.000 χρόνια. Αντίθετα, τα νέα ευρήματα επιβεβαιώνουν και βαθαίνουν την επιστημονική γνώση, αποδείχνοντας ότι όχι μόνο ο άνθρωπος προήλθε από τον πίθηκο (και αυτός από προγενέστερα είδη ζωής) μέσα από μια πλούσια εξελικτική διαδικασία εκατομμυρίων ετών με πολλές διακλαδώσεις, αδιέξοδα και διαδρομές που συνεχίζονται, αλλά και ότι η εμφάνιση χαρακτηριστικών που θεωρούνταν αποκλειστικά ανθρώπινα, είναι αποτέλεσμα της βιολογικής εξέλιξης, που τα ευνοεί μέσω της φυσικής επιλογής, εφόσον επιτρέπουν καλύτερη προσαρμογή στις συνθήκες του περιβάλλοντος.

Πηγή

Κατσαρίδα που φωσφορίζει και πίθηκος με ανθρώπινα μάτια στα καλύτερα νέα είδη

Από το φίδι Sibon noalamina που παριστάνει το δηλητηριώδες, ωστόσο τρέφεται με σαλιγκάρια, μέχρι τον πίθηκο Λεσούλα, όλα τα νέα είδη που ανακαλύφθηκαν το 2012 εντυπωσιάζουν τους επιστήμονες, δείχνοντας για άλλη μια φορά πως το μεγαλείο της φύσης παραμένει ανεξερεύνητο.

Μάλιστα οι επιστήμονες εκτιμούν ότι υπάρχουν μέχρι και 10 εκατομμύρια είδη στον πλανήτη που περιμένουν να ανακαλυφθούν και στοχεύουν να τα εντοπίσουν και να τα αναγνωρίσουν ως το 2050.

Πέρυσι μόνο καταγράφηκαν στο Διεθνές Ινστιτούτο Εξερεύνησης των Ειδών, στην Αριζόνα, 18.000 νέα είδη. Ωστόσο, από αυτά ξεχωρίζουν δέκα, τα οποία επιλέχθηκαν ως τα καλύτερα από διεπιστημονική επιτροπή με εμπειρογνώμονες για την κατηγοριοποίηση των ειδών, η οποία συστήνεται κάθε χρόνο για να εντοπίσει την «ελίτ» των νεοανακαλυφθέντων ζώων.

Στη λίστα με τα καλύτερα δέκα είδη για το 2012 περιλαμβάνεται ο ντροπαλός πίθηκος Λεσούλα (Cercopithecus lomamiensis), που ανακαλύφθηκε στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και τα μάτια του μοιάζουν με του ανθρώπου, ενώ οι γλουτοί του έχουν μπλε χρώμα.

Στα καλύτερα είδη συγκαταλέγεται επίσης ένα κιτρινόμαυρο φίδι από τον Παναμά (Sibon noalamina) που τρέφεται με σαλιγκάρια και σκουλήκια, ένας μικροσκοπικός βάτραχος από την Παπούα Νέα Γουινέα (Paedophryne amanuensis) που έχει μήκος μόλις επτά χιλιοστά και θεωρείται το μικρότερο σπονδυλωτό ζώο στον κόσμο.

Επιπλέον, η επιτροπή ξεχώρισε φέτος τον μύκητα Ochroconis anomala, που εντοπίστηκε σε αρχαία βραχογραφία σε στο σπήλαιο Λασκώ στη γαλλική περιοχή Dordogne.

Ορισμένα από τα είδη στη λίστα ανακαλύφθηκαν πριν δεκαετίες, ωστόσο αναγνωρίστηκαν μόλις πρόσφατα, όπως η κατσαρίδα Lucihormetica luckae, που φωσφορίζει στο σκοτάδι και βρέθηκε πρώτη φορά πριν 70 χρόνια στο ηφαίστειο Tungurahua στο Εκουαδόρ. Η φωτεινή κατσαρίδα ενδεχομένως να εξαφανίστηκε με την τελευταία έκρηξη του ηφαιστείου το 2010.

Τέλος, στη λίστα περιλαμβάνεται η μικροσκοπική βιολέτα Viola lilliputana που βρέθηκε στο Περού, το σαρκοφάγο σφουγγάρι Chondrocladia lyra που ανακαλύφθηκε στον Ειρηνικό Ωκεανό, ο απειλούμενος δασικός θάμνος Eugenia petrikensis από τη Μαδαγασκάρη, η πράσινη πεταλούδα Semachrysa jade από τη Μαλαισία και το απολιθωμένο έντομο Juracimbrophlebia ginkgofolia από την Κίνα.

econews.gr

Ξύπνησε ο γίγαντας της Κόστα Ρίκα

Το ηφαίστειο Τουριάλμπα εκτόξευσε στήλη στάχτης σε ύψος 4 χιλιομέτρων, θάβοντας κυριολεκτικά ένα μικρό χωριό

Πανικός επικράτησε στην πόλη Καρτάγκο της Κόστα Ρίκα, όταν το ηφαίστειο Τουριάλμπα που βρίσκεται δίπλα της,  εκτόξευσε  στήλη στάχτης σε ύψος 4 χιλιομέτρων.

Ένα χωριό που βρίσκεται σε μικρή απόσταση από το ηφαίστειο σκεπάστηκε από τη στάχτη, ωστόσο οι κάτοικοι κατάφεραν να απομακρυνθούν εγκαίρως.

Το Τουριάλμπα είναι το δεύτερο σε μέγεθος ηφαίστειο της Κόστα Ρίκα  και η  κορυφή του βρίσκεται σε υψόμετρο 3340 μέτρα πάνω από το επίπεδο της θάλασσας.

Από το 2007 παρουσιάζει σεισμική δραστηριότητα ωστόσο, η τελευταία μεγάλη έκρηξη του καταγράφηκε το 1856.

Αμαζόνιος: αύξηση της αποψίλωσης κατά 88%

Τα τελευταία χρόνια τα ποσοστά αποψίλωσης στον Αμαζόνιο της Βραζιλίας παρουσίαζαν σταθερή μείωση, φτάνοντας πέρυσι τα χαμηλότερα επίπεδα.

Ωστόσο, η τάση ανατράπηκε και από τον Αύγουστο του 2012 μέχρι τον Απρίλιο του 2013 ο Αμαζόνιος έχασε έκταση 1.569 τετραγωνικών χιλιομέτρων, που αντιστοιχεί σε 300.000 ποδοσφαιρικά γήπεδα.

Αυτό προκύπτει από στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η υπηρεσία δασών της Βραζιλίας, «IMAZON», η οποία παρακολουθεί την αποψίλωση σε ζωντανό χρόνο, μέσω δορυφορικών εικόνων.

Ειδικότερα, με βάση τα στοιχεία ο ρυθμός αποψίλωσης αυξήθηκε κατά 88% συγκριτικά με την ίδια περίοδο πέρυσι, που είχαν χαθεί 833 τετραγωνικά χιλιόμετρα δασικής έκτασης.

Πρέπει να επισημανθεί ωστόσο ότι αν και τα ποσοστά αποψίλωσης φέτος αυξήθηκαν, και πάλι παραμένουν χαμηλά συγκριτικά με τη «μαύρη» χρονιά του 1995, που καταστράφηκαν πάνω από 25.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα δάσους στη Βραζιλία.

Εξάλλου, εκτός από τη φετινή αύξηση οι ρυθμοί αποψίλωσης παρουσίαζαν σταθερή μείωση από το 2004, κάτι που οφείλεται στη λήψη μέτρων κατά της λαθροϋλοτομίας και της αποψίλωσης εκτάσεων στον Αμαζόνιο, αλλά και στην καλύτερη χρήση γης.

Ακόμα οι Αρχές δεν έχουν εξακριβώσει που οφείλεται αυτή η ξαφνική αύξηση των ρυθμών αποψίλωσης, ωστόσο πιθανή αιτία θεωρούνται οι τελευταίες μεταβολές στον δασικό κώδικα της Βραζιλίας, που καθορίζουν το ποσοστό δασικής έκτασης που πρέπει να διατηρείται σε καλλιέργειες και φάρμες. (Διαβάστε εδώ περισσότερες λεπτομέρειες)

Εκτός αυτού, η οικονομική κρίση φαίνεται πως οδήγησε σε νέα έξαρση της λαθροϋλοτομίας.

Πηγή:econews.gr

Ουράνια τόξα της φωτιάς!

Είναι γνωστά με την ονομασία «Fire Rainbows»! Δεν πρόκειται όμως ούτε για φωτιά αλλά ούτε και για ουράνιο τόξο. Ο λόγος για τα σπάνια σύννεφα που μοιάζουν με ουράνια τόξα εξαιτίας των λαμπερών παστέλ χρωμάτων τους και το σχήμα τους θυμίζει φλόγες.

Εμφανίζονται κυρίως κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού σε διάφορα γεωγραφικά πλάτη όταν συντρέχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις φυσικών καταστάσεων.

Για να σχηματιστούν τα «ουράνια τόξα της φωτιάς» πρέπει: Ο ήλιος να βρίσκεται ψηλά στον ορίζοντα (58° ή περισσότερο), να υπάρχουν χαμηλά σύννεφα με σχήμα πλάκας και το φως του ήλιου να εισάγεται στο σύννεφο υπό συγκεκριμένη γωνία. Αυτές οι προϋποθέσεις καθιστούν το φαινόμενο ιδαίτερα σπάνιο ανάλογα βέβαια και με την περιοχή του πλανήτη που βρίσκεται κάποιος.

Πηγή:perierga.gr

Οι γαλάζιες λίμνες του Αφγανιστάν

Και μόνο στο όνομα «Αφγανιστάν» οι περισσότεροι από εμάς σκεφτόμαστε (και όχι άδικα!) απέραντες ερήμους, ξερή και άνυδρη χώρα, ορεινό αμμώδες ανάγλυφο, κάκτους και σπίτια φτιαγμένα από λάσπη. Σωστά;

Κι όμως, στο κέντρο αυτού του «καταθλιπτικού» κατά τα άλλα τοπίου δεσπόζει μια σειρά από έξι εντυπωσιακές καταγάλανες λίμνες, το νερό των οποίων μοιάζει με βαθύ μπλε μελάνι, χωρίς καμία υπερβολή!

Οι λίμνες Band-e Amir βρίσκονται στην καρδιά του κεντρικού Αφγανιστάν, στους πρόποδες της οροσειράς Hindu Kush (σ.σ. το δεύτερο ψηλότερο βουνό στον κόσμο), οκτώ χιλιόμετρα από την αρχαία πόλη Bamiyan.

Περιτριγυρισμένες από πανύψηλους βράχους ροζ ασβεστόλιθου, χωρίς σχεδόν καθόλου βλάστηση ολόγυρα, η παρουσία των έξι «γαλάζιων λιμνών» στο σημείο αυτό φαντάζει εντελώς… άτοπη!

Η εμφάνισή τους στο συγκεκριμένο σημείο οφείλεται στις ρωγμές των βράχων και στις διεξόδους που βρήκαν τα υπόγεια νερά να βγουν προς τα έξω. Επιπλέον, το έντονο γαλάζιο χρώμα οφείλεται στο διοξείδιο του άνθρακα που εμφανίζεται σε μεγάλες ποσότητες στο νερό, με αποτέλεσμα το βαθύ μπλε χρώμα των λιμνών.

Το τοπίο είναι εντυπωσιακό και θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελέσει ιδανικό κινηματογραφικό σκηνικό, αν και πολύ λίγοι είναι αυτοί που θα μπορούσαν να το ανακαλύψουν στο κέντρο της ερήμου!

Πηγή:perierga.gr

Σπάνιο «μπαλέτο» Δία, Αφροδίτης και Ερμή

Τρεις πλανήτες, ο Δίας, η Αφροδίτη και ο Ερμής, πλησιάζουν όλο και περισσότερο μεταξύ τους στο νυχτερινό ουρανό, με αποκορύφωμα στις 26 και 27 Μαϊου, όταν οι τροχιές τους θα τους φέρουν πολύ κοντά τον ένα στον άλλο. Παρόμοια τριπλή πλανητική σύγκλιση θα παρατηρηθεί ξανά από τη Γη μετά από πολλά χρόνια, το 2026. Το «μπαλέτο» των τριών πλανητών, που θα είναι ορατοί και με γυμνό μάτι, λαμβάνει χώρα σε κατεύθυνση δυτική-βορειοδυτική. Την Παρασκευή 24 Μαϊου, σύμφωνα με το Space.com, ο Δίας, η Αφροδίτη και ο Ερμής θα φαίνονται από τον γήινο παρατηρητή μέσα σε ένα νοητό κύκλο διαμέτρου πέντε μοιρών (μια τεντωμένη γροθιά στον ουρανό καλύπτει περίπου δέκα μοίρες), όπως μετέδωσε το Αθηναϊκό Πρακτορείο. Το «τρίο» θα πλησιάσει περισσότερο τις επόμενες μέρες και την Κυριακή 26 Μαϊου θα βρίσκεται μέσα σε ένα κύκλο μόλις δυόμιση μοιρών (με συνέπεια ο τεντωμένος αντίχειρας στον ουρανό να καλύπτει και τους τρεις πλανήτες). Τη Δευτέρα 27 Μαϊου ο Δίας και η Αφροδίτη θα βρεθούν τελείως δίπλα-δίπλα, ενώ μετά ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος θα αρχίσει σταδιακά να χαμηλώνει στον ουρανό, ώσπου θα εξαφανιστεί τελείως στις αρχές Ιουνίου. Η Αφροδίτη θα συνεχίσει να λάμπει στον βραδινό ουρανό ως «αποσπερίτης», ενώ ο Ερμής, ο μικρότερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος, θα εμφανίζεται όλο και ψηλότερα πάνω από την Αφροδίτη, με αποκορύφωμα στις 7 Ιουνίου, και στη συνέχεια σιγά-σιγά θα εξαφανιστεί από τον ορίζοντα. Λόγω της εγγύτητάς στον Ήλιο (είναι ο πιο κοντινός από όλους), ο Ερμής σπάνια είναι ορατός από τη Γη για πάνω από μια ώρα είτε μετά τη δύση, είτε πριν την αυγή. Η «σύνοδος» των τριών πλανητών είναι πάντως παραπλανητική, αφού στην πραγματικότητα απέχουν πάρα πολύ ο ένας από τον άλλο. Κατά την τελευταία εβδομάδα του Μαϊου, ο Ερμής, η Αφροδίτη και ο Δίας θα απέχουν από τη Γη περίπου 169 εκατ. χλμ, 241 εκατ. χλμ. και 909 εκατ. χλμ. αντίστοιχα. Η πλανητική σύγκλιση θα είναι καλύτερα ορατή 30 έως 45 λεπτά μετά τη δύση του ήλιου και οι εραστές της αστρονομίας θα έχουν την ευκαιρία να φωτογραφίσουν το φαινόμενο με τον κατάλληλο εξοπλισμό.